“तिथे जायचंय… त्या ताऱ्यांच्या पलीकडे!” असं लहानपणी म्हणणाऱ्या अनेक मुलांपैकी एक होती सुनीता विल्यम्स. पण फरक इतकाच— तिने हे स्वप्न सत्यात उतरवलं. भारतीय वंशाच्या या धडाडीच्या अंतराळवीराने दोनदा अंतराळ प्रवास केला आणि तब्बल ३२२ दिवस अवकाशात राहण्याचा विक्रम केला. मात्र, तिच्या शेवटच्या मोहिमेत एक अडथळा निर्माण झाला, ज्यामुळे तिच्या परतीचा प्रवास तितकासा सोपा नव्हता.
कोण आहेत सुनीता विल्यम्स?
सुनीता विल्यम्स यांचा जन्म १९ सप्टेंबर १९६५ रोजी झाला. त्यांचे वडील दीपक पांड्या हे भारतीय असून आई स्लोव्हेनियन वंशाच्या आहेत. सुनीता या अमेरिकन नौदलाच्या पायलट होत्या आणि तिथूनच त्यांची निवड नासाच्या अंतराळ मोहिमेसाठी झाली.
“आत्मविश्वास आणि धैर्याची चाचणी!”
१९ मार्च २०२५ हा दिवस अंतराळ संशोधनाच्या इतिहासात एक महत्त्वपूर्ण टप्पा ठरला. भारतीय वंशाच्या अमेरिकन अंतराळवीर सुनीता विल्यम्स आणि त्यांचे सहकारी बुच विल्मोर तब्बल नऊ महिने अवकाशात राहिल्यानंतर यशस्वीरित्या पृथ्वीवर परतले. ही एक नियोजित आठ दिवसांची मोहीम होती, पण तांत्रिक बिघाडामुळे त्यांना आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर (ISS) तब्बल २८८ दिवस थांबावे लागले. ही त्यांची दुसरी अवकाश मोहीम होती आणि अनेक आव्हानांना तोंड देत त्यांनी हा प्रवास पूर्ण केला.
अंतराळ मोहिमेची सुरुवात
NASA आणि Boeing यांच्या भागीदारीत तयार करण्यात आलेल्या Starliner Crew Flight Test (CFT) मोहिमेअंतर्गत ५ जून २०२४ रोजी फ्लोरिडातील केनेडी स्पेस सेंटरमधून Boeing Starliner अंतराळयानाने उड्डाण केले. या यानात दोन प्रमुख अंतराळवीर होते:
- सुनीता विल्यम्स – अनुभवी अंतराळवीर, ज्यांनी यापूर्वीही ISS वर काम केले होते.
- बुच विल्मोर – NASA चे माजी लढाऊ वैमानिक आणि अनुभवी अंतराळवीर.
या मोहिमेचा उद्देश Starliner यानाची पहिली मानवी चाचणी करणे, ISS वर वैज्ञानिक प्रयोग करणे आणि अंतराळवीरांच्या जीवनसंस्थेची चाचणी घेणे हा होता. त्यांना आठ दिवसांत परत यायचे होते.
आव्हानांची मालिका सुरू!
मात्र, नियतीला काही वेगळेच मंजूर होते. अवकाशात गेल्यानंतर काही दिवसांतच Starliner यानाच्या थ्रस्टर प्रणालीमध्ये बिघाड आढळला. यानाच्या थ्रस्टरमधील गळती आणि गॅस लीक झाल्याने ते पृथ्वीवर सुखरूप परतू शकणार नाहीत, हे NASA ला कळले.
ISS वरील २८८ दिवसांचा संघर्ष
– ISS चा अर्थ आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक (International Space Station)
– अंतराळ स्थानकावर थांबण्याचा हा नियोजित आठ दिवसांचा मुक्काम तब्बल नऊ महिन्यांपर्यंत लांबला.
– अंतराळ स्थानकावर असलेल्या इतर अंतराळवीरांसोबत त्यांनी वैज्ञानिक प्रयोग सुरू ठेवले.
– मात्र, एवढे दिवस राहणे हे मानसिक आणि शारीरिक दृष्ट्या आव्हानात्मक होते.
NASA आणि Boeing यांनी Starliner च्या दुरुस्तीचा पर्याय शोधण्याचा प्रयत्न केला, पण शेवटी निर्णय झाला की त्यांना दुसऱ्या यानातून परत आणले जाईल.
सुरक्षित परतीचा प्रवास
NASA ने SpaceX Crew Dragon यानाद्वारे सुनीता विल्यम्स आणि बुच विल्मोर यांना ISS वरून पृथ्वीवर परत आणण्याची योजना आखली.
– १८ मार्च २०२५ रोजी भारतीय प्रमाणवेळेनुसार सकाळी १०:३५ वाजता त्यांनी अंतराळ स्थानकातून पृथ्वीच्या दिशेने झेप घेतली.
– १९ मार्च २०२५, पहाटे ३:२७ वाजता त्यांचे यान फ्लोरिडा किनाऱ्याजवळ अटलांटिक महासागरात यशस्वीरित्या उतरले.
– NASA आणि SpaceX च्या बचाव पथकांनी त्यांना तातडीने बाहेर काढले आणि वैद्यकीय तपासणीसाठी विशेष यंत्रणेत ठेवले.
धैर्य आणि समर्पणाचे प्रतीक!
सुनीता विल्यम्स यांनी या नऊ महिन्यांच्या कठीण प्रवासात मानसिक स्थैर्य आणि चिकाटीचे उत्तम उदाहरण घालून दिले. अंतराळ संशोधन हे फक्त विज्ञानावर नाही, तर माणसाच्या इच्छाशक्तीवरही अवलंबून असते, हे त्यांनी सिद्ध केले.
या मोहिमेचे परिणाम:
✅ Starliner यानाच्या तांत्रिक मर्यादा स्पष्ट झाल्या, त्यामुळे भविष्यातील सुधारणा शक्य होतील.
✅ दीर्घकाळ अवकाशात राहिल्यानंतर मानवाच्या शरीरावर होणाऱ्या परिणामांवर संशोधन करता आले.
✅ SpaceX Crew Dragon ने संकटातही मानवाला अंतराळातून सुरक्षित परत आणता येते, हे सिद्ध झाले.
“अंतराळवीरांचे मनोधैर्य हेच खरे अंतराळ विज्ञान!”
सुनीता विल्यम्स आणि बुच विल्मोर यांच्या या यशस्वी परतीमुळे अंतराळ मोहिमांच्या भविष्यातील शक्यता अधिक विस्तारल्या आहेत. अंतराळात अचानक आलेल्या संकटांवर मात करून, संयम आणि धैर्याने परिस्थिती हाताळण्याची त्यांची क्षमता अद्वितीय होती.
त्यांचा हा प्रवास केवळ अंतराळ मोहिमेचा भाग नव्हता, तर माणसाच्या जिद्दीचा, चिकाटीचा आणि यशस्वी संकल्पाचा एक अजरामर किस्सा बनला आहे! 🚀🌍
