तुळजापूरच्या आई भवानीच्या जीर्णोद्धाराची बैठक आणि त्यात घडलेले ‘दिव्य’ प्रकार ऐकून तर स्वतः आई भवानी सुद्धा क्षणभर गोंधळली असेल की, “अरे देवा… म्हणजे माझ्या देवा… हे काय चाललंय माझ्या दरबारात?”
चला तर मग, या ‘महा-बैठकी’च्या ‘महा-नाट्याचा’ अद्ययावत पंचनामा करूया!
अध्याय पहिला: निमंत्रण पत्रिकेचा घोळ – ‘घरचे राहिले उपवाशी, पाहुणे खाती तुपाशी!’
मुंबईच्या एसी रूममध्ये, १८ ऑगस्ट २०२५ रोजी, सांस्कृतिक मंत्री आशिष शेलार यांच्या अध्यक्षतेखाली बैठक झाली. भाजप आमदारांनी फेसबुकवर “सर्व काही आलबेल, उत्साहात बैठक संपन्न!” अशी पोस्ट टाकून वातावरणात गारवा निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला खरा, पण बातमीच्या आत दडलेली उष्णता तर तुळजापूरपर्यंत चटके देत होती.
या बैठकीचं निमंत्रण कार्ड वाटताना बहुतेक मोठा गोंधळ उडाला असावा. कारण जिल्ह्याचे पालकमंत्री आणि स्थानिक खासदार, जे खरंतर या विषयाचे पहिले मानकरी, त्यांनाच कुणीतरी ‘सर, तुमची गाडी दुसऱ्या ट्रॅकवर आहे’ असं सांगितलं असावं. त्यांना बैठकीतून चक्क वगळण्यात आलं! म्हणजे, ज्यांच्या लग्नाची वरात आहे, त्यांनाच मंडपात ‘नो एन्ट्री’चा बोर्ड! याला म्हणतात नियोजन!
अध्याय दुसरा: ‘स्पेशल गेस्ट’ची ग्रँड एन्ट्री – ‘सज्जनांना आमंत्रण नाही, पण ‘किंग’ला मानाचं पान!’
एकीकडे लोकप्रतिनिधींना बाहेरचा रस्ता दाखवला जात असताना, बैठकीत एका ‘अति-महत्वाच्या’ व्यक्तीची उपस्थिती मात्र सर्वांचे डोळे दिपवून गेली. ते होते तुळजापूरचे सुप्रसिद्ध (की कुप्रसिद्ध?) ‘मटका किंग’ उर्फ ‘आका’! अहो, ज्यांच्या नावावर खुनाचा प्रयत्न, हाणामाऱ्या, दरोडा, जुगार असे २० पेक्षा जास्त गुन्हे आहेत, ते चक्क आईच्या मंदिराच्या जीर्णोद्धारावर ‘ज्ञान’ देत होते. हे तर असं झालं की, शाळेच्या वार्षिक स्नेहसंमेलनात प्रमुख पाहुणे म्हणून शिक्षणमंत्र्यांऐवजी ‘कॉपी सप्लाय’ करणाऱ्याला बोलवावं!
अध्याय तिसरा: आता पुजारीच मैदानात – ‘रिपोर्ट दाखवा, नाहीतर खुर्ची हलवा!’
या ‘हाय-प्रोफाईल’ बैठकीनंतर आता श्री तुळजाभवानी पुजारी मंडळानेच थेट शड्डू ठोकला आहे. मंडळाचे अध्यक्ष विपीन शिंदे यांनी स्पष्टच सांगितलंय, “आम्ही विकासाच्या विरोधात नाही, पण हा एकतर्फी ‘विकास’ आम्हाला मान्य नाही!”
त्यांच्या मागण्या अगदी साध्या आहेत:
- रिपोर्ट कुठेय?: म्हणे, राज्य पुरातत्व विभागाचा अहवाल आलाय, पण तो ‘गोपनीय’ आहे. आणि केंद्राचा तर अजून यायचाय. अहो, हा मंदिराच्या जीर्णोद्धाराचा रिपोर्ट आहे की ‘मिशन इम्पॉसिबल’ची स्क्रिप्ट? इतकी गुप्तता तर अणुबॉम्बच्या फॉर्म्युल्याला पण नसेल!
- लिखीत हमी द्या: “विकासामुळे आईची पूजा, कुळधर्म-कुळाचार बंद होणार नाही, हे स्टॅम्प पेपरवर लिहून द्या!” कारण सध्याच्या आराखड्यात याचा कुठे उल्लेखच नाही. उद्या मंदिराऐवजी तिथे मॉल बांधला तर भाविकांनी कुठे जायचं?
- लोकशाही मार्गाने इशारा: “जर माहिती दिली नाही, तर आम्ही लोकशाही मार्गाने आंदोलन करू.” म्हणजे आता खेळ फक्त एसी रूमपुरता मर्यादित नाही, तो रस्त्यावरही येऊ शकतो.
विशेष प्रसंग: मंत्र्यांची ‘बोलती बंद’ moment!
याच बैठकीत एक भन्नाट प्रसंग घडला. मंत्री महोदयांनी मोठ्या आत्मविश्वासाने पुजारी मंडळाला त्यांचे मत विचारले. त्यावर मंडळाच्या प्रतिनिधींनी एक साधा, सरळ आणि तार्किक प्रश्न विचारला:
“अहो, राज्य आणि केंद्राचा अहवालच आम्हाला दिलेला नाही, तो पाहिल्याशिवाय आम्ही आमचं मत कसं मांडायचं?”
या प्रश्नानंतर… शांतता… एकदम पिन ड्रॉप सायलेन्स! सूत्रांच्या माहितीनुसार, मंत्री महोदय अचानक निरुत्तर झाले आणि छताकडे बघू लागले. जणू काही ‘Out of Syllabus’ प्रश्न आल्यावर विद्यार्थ्याची होते, तशीच काहीशी अवस्था झाली होती. याला म्हणतात, गुगलीवर थेट बोल्ड!
अध्याय चौथा: ‘आका’चं अजब तर्कशास्त्र – ‘मी खुनी आहे, पण मारेकरी नाही!’
एकीकडे पुजारी तर्कशुद्ध प्रश्न विचारून मंत्र्यांना निरुत्तर करत आहेत, तर दुसरीकडे आपले ‘स्पेशल गेस्ट’ ‘आका’ स्वतःच्या वेगळ्याच तर्काच्या दुनियेत रमले आहेत. त्यांच्यावरच्या आरोपांबद्दल ते खुलासा करणार आहेत म्हणे! आणि तो काय? तर “माझ्यावर जुगाराचे गुन्हे आहेत, मटक्याचे नाहीत.” व्वा! हे तर असं झालं की, “मी कांदा कापतो, पण डोळ्यात पाणी येत नाही.” या तर्कशास्त्रज्ञाला कोण सांगणार की कायदा दोघांनाही एकाच तराजूत तोलतो.
या ‘मंद’ बुद्धीच्या ‘महापुरुषाला’ कोण सांगणार की मटका आणि जुगार हे एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत आणि कायदा दोघांनाही एकाच तराजूत तोलतो. त्यांच्या या तर्कशास्त्रामुळे न्यूटन आणि आईन्स्टाईन यांचे आत्मे नक्कीच स्वर्गात एकमेकांना टाळ्या देत असतील. म्हणे, ‘हा अंगाने वाढलाय, बुद्धीने नाही’. खरंय!
उपसंहार: ‘किंग’चं स्वप्न आणि देवीला साकडं!
एकंदरीत, या जीर्णोद्धाराच्या नाटकाचे अनेक अंक एकाच वेळी सुरू आहेत. नेते बाहेर, ‘किंग’ आत, पुजारी मैदानात आणि मंत्री निरुत्तर! यात भर म्हणून, आपले ‘आका’ तुळजापूरचे नगराध्यक्ष होण्याचे स्वप्न पाहत आहेत.
त्यामुळे, आई भवानीलाच आता साकडं घालायची वेळ आली आहे. “हे आई जगदंबे, आधी तो ‘गोपनीय’ रिपोर्ट बाहेर काढ. मंदिराला जीर्णोद्धारापासून वाचव आणि आम्हाला अशा ‘बुद्धिमान’ लोकांच्या तर्कांपासून आणि त्यांच्या ‘पवित्र’ योजनांपासूनही वाचव! बाकी सगळं आम्ही बघून घेऊ!”
