कुणाल कामरा हे नाव हल्ली वादाच्या केंद्रस्थानी असते. स्टँडअप कॉमेडीच्या नावाखाली टोकदार आणि वादग्रस्त विधानं करून चर्चेत राहण्याचा त्यांचा प्रयत्न काही नवा नाही. पण या वेळी त्यांनी महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्यावर केलेल्या व्यंगात्मक गाण्यामुळे निर्माण झालेल्या वादळाने त्यांच्या हेतूविषयी अनेक प्रश्न निर्माण केले आहेत.
कुणाल कामरा हे विनोदाच्या नावाखाली टीका करण्यासाठी ओळखले जातात. परंतु त्यांचा विनोद आता राजकीय टीकेच्या मर्यादेच्या पलीकडे जाऊन वैयक्तिक हल्ल्यांमध्ये परिवर्तित झाला आहे. ‘दिल तो पागल है’ या चित्रपटातील गाण्याच्या पैरोडीमध्ये एकनाथ शिंदे यांना अप्रत्यक्षपणे ‘गद्दार’ संबोधले गेले. हे केवळ एक व्यंगात्मक सादरीकरण नव्हे तर एका नेत्यावर थेट वैयक्तिक प्रहार होता.
कामरांचा विनोद विनोद न राहता केवळ खलनायक निर्माण करण्याचे साधन बनले आहे. समाजातील विसंगतींवर हसवणारे विनोद आणि वैयक्तिक टीकेचा वापर करून चर्चा मिळवण्याचा प्रयत्न यात जमीन-अस्मानाचा फरक आहे. कामरांनी हे लक्षात घ्यावे की, विनोद हा सत्तेच्या चुकीवर बोट ठेवण्यासाठी असतो, व्यक्तिमत्त्वाचा अवमान करण्यासाठी नव्हे.
कामरांच्या या गाण्याने एकनाथ शिंदे यांच्यावर थेट हल्ला केला, ज्यामुळे त्यांच्या समर्थकांना संताप अनावर झाला. कुणाल कामरांनी आपल्या अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा गैरवापर करून स्वतःला चर्चेत ठेवण्याचा प्रयत्न केला आहे. राजकीय व्यक्तींच्या निर्णयांवर टीका करणे हे अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या कक्षेत येते, परंतु व्यक्तिगत हल्ले हे त्यात मोडत नाहीत.
कामरांच्या विनोदाचा हेतू सत्य उघड करणे नाही, तर केवळ वाद निर्माण करून प्रसिद्धी मिळवणे आहे. शिंदे यांच्या राजकीय निर्णयांवर टीका करणे ठीक आहे, पण ‘गद्दार’ अशी उपाधी देऊन विनोदाच्या नावाखाली जाहीर बदनामी करणे कधीही समर्थनीय नाही. अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा वापर लोकशाही व्यवस्थेत महत्त्वपूर्ण असला तरी त्याचा गैरवापर केला जाऊ नये.
कुणाल कामरा यांना हे समजून घ्यावे लागेल की विनोदाच्या नावाखाली कुणाच्याही प्रतिष्ठेवर प्रहार करणे योग्य नाही. त्यांनी त्यांच्या विनोदात असलेली कटूता आणि द्वेष काढून टाकावा. कारण विनोद हा समाजात हास्य निर्माण करण्यासाठी असतो, वैयक्तिक विद्वेष पसरवण्यासाठी नव्हे.
कुणाल कामरांचा हा प्रकार पाहता असे वाटते की, ते फक्त प्रसिद्धी मिळवण्यासाठी कोणत्याही थराला जातात. एकनाथ शिंदे यांना लक्ष्य करून त्यांनी आपल्या व्यक्तिगत विचारसरणीला आणि राजकीय मतभेदांना विनोदाच्या आड लपवण्याचा प्रयत्न केला आहे.
अशा वादग्रस्त वक्तव्यांमुळे समाजात असहिष्णुता वाढते. त्यामुळे समाजाने आणि माध्यमांनी अशा विनोदांची गंभीर दखल घेऊन त्याचा विरोध केला पाहिजे. अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा गैरवापर करून वैयक्तिक हल्ले करण्यास कोणीही परवानगी देऊ नये.
मात्र, याचवेळी सत्ताधारी शिंदे गटानेही संयम बाळगावा. कायद्याच्या चौकटीत राहून उत्तर दिले असते, तर ते अधिक सभ्य आणि न्याय्य वाटले असते. हल्ले आणि तोडफोड करून प्रतिमानिर्मिती करणे कोणत्याही राजकीय गटाला शोभणारे नाही.
अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य आणि सामाजिक जबाबदारी यामध्ये संतुलन राखणे महत्त्वाचे आहे. कुणाल कामरा यांनी आपल्या विनोदातून ज्या प्रकारे राजकीय नेत्यावर व्यक्तिगत हल्ला केला, त्याचा समाजानेही आणि न्याय व्यवस्थेनेही विचार करावा. विनोदाचे भेसूर रूप नको, समाजाला सकारात्मक दृष्टिकोनातून प्रेरणा देणारे विनोद हवे आहेत.
- सुदीप पुणेकर
