आजकाल सायबर गुन्हेगार एका चुकीमुळे तुमचे बँक खाते काही मिनिटांत रिकामे करू शकतात. त्यामुळे या गोष्टी नेहमी लक्षात ठेवा.
- OTP, PIN, CVV किंवा UPI PIN कोणालाही सांगू नका. बँक कधीही फोन करून ही माहिती विचारत नाही.
- अनोळखी लिंकवर क्लिक करू नका. SMS, WhatsApp किंवा ई-मेलमधील संशयास्पद लिंक टाळा.
- फक्त अधिकृत App Store किंवा Play Store मधूनच अॅप डाउनलोड करा.
- स्क्रीन शेअरिंग अॅप्स (AnyDesk, TeamViewer, QuickSupport इ.) अनोळखी व्यक्तीच्या सांगण्यावरून इन्स्टॉल करू नका.
- मोबाईल, बँकिंग अॅप्स आणि UPI अॅप्स नेहमी अपडेट ठेवा.
- मोबाईलला मजबूत पासवर्ड, PIN किंवा फिंगरप्रिंट लॉक वापरा.
- WhatsApp, Gmail, Facebook आणि बँक खात्यांसाठी Two-Factor Authentication (2FA) सुरू करा.
- मोफत Public Wi-Fi वरून नेट बँकिंग किंवा UPI व्यवहार टाळा.
- बँक व्यवहारांचे SMS आणि नोटिफिकेशन सुरू ठेवा. संशयास्पद व्यवहार दिसताच त्वरित कारवाई करा.
- अनोळखी व्यक्तीने पाठवलेली APK फाइल किंवा अॅप इन्स्टॉल करू नका.
- Google Play Protect किंवा विश्वासार्ह सुरक्षा सुविधा सुरू ठेवा.
- फोन हरवल्यास ‘Find My Device’ सारखी सुविधा वापरून फोन लॉक किंवा डेटा पुसा.
- कोणत्याही “KYC अपडेट”, “वीज बिल”, “पार्सल”, “लॉटरी”, “रिवॉर्ड” अशा नावाखाली आलेल्या लिंकवर विश्वास ठेवू नका.
- बँक खात्यातून पैसे वजा झाल्यास त्वरित बँकेशी संपर्क साधा आणि सायबर हेल्पलाइन 1930 वर फोन करा किंवा राष्ट्रीय सायबर गुन्हे पोर्टलवर तक्रार नोंदवा.
🚨 लक्षात ठेवा
OTP तुमचा, PIN तुमचा आणि मोबाईलही तुमचाच — ही माहिती दुसऱ्याला दिली तर तुमच्या पैशांवरही त्याचाच ताबा जाऊ शकतो.
—————————————-
जर चुकून मोबाईलमध्ये APK फाइल इन्स्टॉल झाली असेल, तर ती धोकादायक आहे का हे खालील लक्षणांवरून ओळखता येते.
संशयास्पद लक्षणे
- 📱 मोबाईल अचानक खूप स्लो होणे.
- 🔋 बॅटरी नेहमीपेक्षा जास्त वेगाने संपणे.
- 🌡️ फोन विनाकारण गरम होणे.
- 📶 इंटरनेट डेटा जास्त प्रमाणात वापरला जाणे.
- 💰 बँक खात्यातून अनधिकृत व्यवहार होणे किंवा OTP संदेश येणे.
- 📩 तुमच्या फोनवरून इतरांना आपोआप SMS किंवा WhatsApp संदेश जाणे.
- 📢 सतत पॉप-अप जाहिराती दिसणे.
- 🔐 Accessibility, Device Admin किंवा Notification यांसारख्या परवानग्या त्या अॅपने घेतलेल्या दिसणे.
- 📲 अॅपचे नाव अनोळखी असणे किंवा त्याचे आयकॉन गायब असणे.
काय करावे?
- Settings → Apps मध्ये जाऊन संशयास्पद अॅप शोधून त्वरित Uninstall करा.
- Settings → Security / Privacy → Device Admin Apps तपासा आणि अनोळखी अॅपचे अधिकार काढून टाका.
- Play Protect चालवून फोन स्कॅन करा.
- सर्व बँक, UPI, Gmail आणि सोशल मीडिया खात्यांचे पासवर्ड बदला.
- UPI PIN किंवा OTP कोणालाही सांगू नका.
- संशय कायम असल्यास महत्त्वाचा डेटा बॅकअप घेऊन Factory Reset करा.
जर बँकिंग अॅप वापरले असेल
- तात्काळ बँकेच्या ग्राहक सेवा केंद्राशी संपर्क साधा.
- अनधिकृत व्यवहार झाल्यास सायबर हेल्पलाइन 1930 वर तक्रार करा आणि राष्ट्रीय सायबर गुन्हे पोर्टलवर तक्रार नोंदवा.
लक्षात ठेवा: सर्व APK फाइल्स धोकादायक नसतात, पण त्या अधिकृत Play Store बाहेरून डाउनलोड केल्या असल्यास त्यांचा धोका जास्त असतो. त्यामुळे शक्यतो अॅप्स नेहमी अधिकृत Play Store वरूनच इन्स्टॉल करा.
सायबर सुरक्षित रहा, सतर्क रहा आणि इतरांनाही ही माहिती नक्की शेअर करा.
