धाराशिव जिल्ह्यातील पीक विम्याचा तिढा: तांत्रिक निकष रद्द करून पीक कापणी प्रयोगाच्या आधारे भरपाई द्या

धाराशिव : प्रधानमंत्री पीक विमा योजना खरीप हंगाम २०२५-२६ मधील तांत्रिक निकष रद्द करून, केवळ पीक कापणी प्रयोगाच्या आधारे धाराशिव जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांना नुकसानभरपाई वितरित करावी, अशी आग्रही मागणी धाराशिव-कळंब मतदारसंघाचे आमदार कैलास बाळासाहेब घाडगे-पाटील यांनी केली आहे. यासंदर्भात त्यांनी राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना पत्र पाठवून बैठक आयोजित करत विमा कंपनीला त्वरित निर्देश देण्याची विनंती केली आहे. 

नुकसानीची भीषणता आणि विमा कंपनीचा अहवाल

• जिल्ह्यातील ४,९६,०९१ शेतकऱ्यांनी ३,९६,४८५ हेक्टर क्षेत्रावरील उडीद, कापूस, मूग, मका, कांदा, बाजरी, तूर व सोयाबीन या पिकांचा विमा आय. सी. आय. सी. आय. लोम्बार्ड इन्शुरन्स कंपनीकडे उतरवला होता.

• माहे जून ते ऑक्टोबर २०२५ या कालावधीत जिल्ह्यात २२० वेळा अतिवृष्टीची नोंद झाली असून, सरासरीच्या १५९ टक्के पाऊस झाला आहे.

• या सततच्या पावसामुळे बुरशीजन्य रोग, धान्य कुजणे आणि पुरामुळे पिके वाहून गेल्याने एकूण ६,२९,३९१ हेक्टर पेरणी क्षेत्रापैकी तब्बल ५,७७,५४४.६२ हेक्टर (सुमारे ९२ टक्के) क्षेत्र बाधित झाले आहे.

• विमा कंपनीने सादर केलेल्या तांत्रिक अहवालात मोठी विसंगती असून, प्रत्यक्ष उत्पादन ३ ते ४ क्विंटल प्रति हेक्टर असताना तांत्रिक उत्पादन १० ते १२ क्विंटल दाखवण्यात आले आहे आणि नुकसानीचे प्रमाण केवळ १० टक्के दर्शवले आहे.

• या तांत्रिक अहवालामुळे जिल्ह्यातील ५७ पैकी १३ महसूल मंडळे विमा भरपाईतून वगळली गेली आहेत.

१०६८ कोटींच्या अपेक्षित भरपाईऐवजी केवळ ३४० कोटींचे वाटप

• पीक कापणी प्रयोगाच्या आधारे जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांना हेक्टरी ४० ते ४५ हजार रुपये याप्रमाणे एकूण १०६८ कोटी रुपये मिळणे अपेक्षित आहे.

• मात्र, विमा कंपनीच्या तांत्रिक निकषांमुळे अंदाजे केवळ ३४० कोटी रुपयेच मिळत आहेत.

• राज्यस्तरीय समितीचा निर्णय कायम ठेवत, केंद्र शासनाच्या टॅग कमिटीने ९ जुलै २०२६ रोजी विमा कंपनीचे अपील फेटाळून लावले असून सात दिवसांत शेतकऱ्यांना विमा भरपाई देण्याचे आदेश दिले आहेत.

महसूल मंडळ निहाय तांत्रिक तफावत आणि मिळणारी रक्कम (आराखडा)

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठातील शास्त्रज्ञ आणि कृषी आयुक्तालयामार्फत प्राप्त झालेल्या अहवालानुसार महसूल मंडळ निहाय तफावत आणि पीक कापणी प्रयोगाद्वारे मिळणारी अंदाजित रक्कम खालीलप्रमाणे आहे:

पीक कंपनी प्रयोग आधारित पीक विमा असा मिळेल
——————

अ.क्र. – तालुका – मंडळ – उत्पादन (कि.ग्रॅम) – अंदाजित रक्कम (प्रति हेक्टरी)

१ – भूम – भूम – ३२८.६७ – ३५०००
२ – भूम – अंभी – ५५४.१८ – २००००
३ – भूम – ईट – २९८.५ – ३९०००
४ – भूम – माणकेश्वर – ३२३.१७ – ३७०००
५ – भूम – वालवड – ३१९.६७ – ३७५००
६ – भूम – आष्टा – १६१.५८ – ३८०००
७ – भूम – पाथरूड – ५५४.१८ – १८९००
८ – धाराशिव – बेंबळी – ६१६ – १९०००
९ – धाराशिव – ढोकी – ५३६.९१ – २६०००
१० – धाराशिव – जागजी – ५७८.७५ – २३०००
११ – धाराशिव – केशेगाव – ३२८.६७ – ३७०००
१२ – धाराशिव – धाराशिव शहर – २२२.२६ – ४५०००
१३ – धाराशिव – धाराशिव ग्रामीण – ६६१.५ – १४०००
१४ – धाराशिव – पाडोळी – ६७६.८३ – १२०००
१५ – धाराशिव – तेर – २६०.५५ – ४३०००
१६ – धाराशिव – येडशी – ५३६.९१ – २६०००
१७ – धाराशिव – करजखेडा – ६१६ – १९०००
१८ – धाराशिव – आंबेजवळगा – निरंक – १४०००
१९ – कळंब – मोहा – ३८५.२७ – ३४०००
२० – कळंब – गोविंदपूर – ५९०.३६ – २००००
२१ – कळंब – इटकूर – २३८ – ४३०००
२२ – कळंब – कळंब – ४२८.४४ – ३२०००
२३ – कळंब – शिराढोण – ५१७ – २२०००
२४ – कळंब – येरमाळा – २५३.४५ – ४००००
२५ – कळंब – नायगाव – निरंक – २००००
२६ – कळंब – मस्सा खु. – २३८ – ४३०००
२७ – लोहारा – जेवळी – ८८६.६७ – ११००
२८ – लोहारा – लोहारा – ५४९.४ – २१०००
२९ – लोहारा – माकणी – ८०२.३३ – २२००
३० – लोहारा – धानुरी – ८६६ – ११००
३१ – परंडा – आसू – ६२८.४ – १००००
३२ – परंडा – अनाळा – ४७२.६७ – २१०००
३३ – परंडा – जवळा – ४५९.८४ – २२०००
३४ – परंडा – परंडा – १९५.६७ – ४२५००
३५ – परंडा – सोनारी – २८८.३३ – ३००००
३६ – परंडा – शेलगाव – निरंक – २१०००
३७ – परंडा – पाचपिंपळा – निरंक – २२०००
३८ – तुळजापूर – इटकळ – २६२.५ – ४००००
३९ – तुळजापूर – जळकोट – ३२२.५ – ३६०००
४० – तुळजापूर – मंगरूळ – १९९ – ४३०००
४१ – तुळजापूर – नळदुर्ग – २७३.१ – ३९०००
४२ – तुळजापूर – सलगरा – २६२.५ – ४००००
४३ – तुळजापूर – सावरगाव – २५२.२ – ४००००
४४ – तुळजापूर – तुळजापूर – २४७.८ – ४१०००
४५ – तुळजापूर – तामलवाडी – २६५.०५ – ४००००
४६ – तुळजापूर – आरळी बु. – १९९ – ४३०००
४७ – उमरगा – नारंगवाडी – ४३२ – २७०००
४८ – उमरगा – दाळिंब – ३८५.६३ – ३३०००
४९ – उमरगा – मुळज – ४६६.४४ – २८०००
५० – उमरगा – मुरूम – ४८०.३३ – २८०००
५१ – उमरगा – उमरगा – ५७६.३६ – २५०००
५२ – उमरगा – बेडगा – ४६६.४४ – २८०००
५३ – उमरगा – बलसुर – ३८५.६३ – ३३५००
५४ – वाशी – पारगाव – २६७ – ३६०००
५५ – वाशी – तेरखेडा – ६५७.४ – १५०००
५६ – वाशी – वाशी – ४९०.६ – २०५००
५७ – वाशी – पारा – २६७ – ३६०००

विमा भरपाईतून वगळण्यात आलेल्या १३ महसूल मंडळांबाबत नजीकच्या महसूल मंडळातील उत्पादनाचा आधार ग्राह्य धरून संबंधित शेतकऱ्यांना विमा भरपाई मंजूर करणे अत्यंत आवश्यक असल्याचे आमदार पाटील यांनी मुख्यमंत्र्यांना दिलेल्या पत्रात स्पष्ट केले आहे