पंढरपूर : गेली शेकडो वर्षे अविरतपणे चालत आलेल्या भक्तीच्या सोहळ्याचा आज परमोच्च बिंदू आहे. उद्या, दि. ६ जुलै रोजी होणाऱ्या आषाढी एकादशीच्या महासोहळ्यासाठी पंढरपूर नगरी अक्षरशः भक्तीरसात न्हाऊन निघाली आहे. संत ज्ञानेश्वर महाराज आणि संत तुकाराम महाराज यांच्यासह सर्व मानाच्या संतांच्या पालख्या पंढरपुरात दाखल झाल्या असून, त्यांच्यासोबत आलेल्या १५ ते २० लाख वारकऱ्यांच्या महापुराने चंद्रभागेचा तीर आणि पंढरीची प्रत्येक गल्ली फुलून गेली आहे. ‘विठ्ठल-विठ्ठल‘ आणि ‘ज्ञानोबा-तुकाराम‘ या जयघोषाने अवघे आसमंत दुमदुमून गेले असून, ‘अवघे गर्जे पंढरपूर, चालला नामाचा गजर’ या अभंगाची प्रचीती आज येथे पदोपदी येत आहे.
अनेक दिवसांपासून उन, वारा, पावसाची पर्वा न करता, केवळ विठुरायाच्या भेटीच्या ओढीने निघालेले हे वारकरी म्हणजे भक्ती आणि श्रद्धेचे मूर्तिमंत रूप आहेत. त्यांचे चेहरे थकलेले असले तरी डोळ्यांत मात्र आपल्या लाडक्या विठ्ठलाला पाहण्याची आस स्पष्ट दिसते. खांद्यावर पताका, गळ्यात तुळशीच्या माळा आणि मुखी अखंड हरिनामाचा गजर करत हे वैष्णवांचे जत्थे पंढरीत दाखल झाले आहेत. जणू काही अवघ्या महाराष्ट्राचे हृदयच या पंढरपुरात सामावले आहे.
संत शिरोमणी नामदेव महाराजांनी वर्णन केल्याप्रमाणे: “भेटीलागी जीवा लागलीसे आस | पाहे रात्रंदिवस वाट तुझी ||” याच उत्कट भावनेने प्रत्येक वारकरी भारलेला दिसतो. देहू आणि आळंदीहून निघालेल्या पालख्यांनी वाटेत अनेक दिंड्या-पताका, अभंग-कीर्तनाचे सोहळे अनुभवत, हजारो मैलांचा पायी प्रवास पूर्ण केला आहे. आज दि. ५ जुलै रोजी या पालख्या पंढरपुरात दाखल झाल्या तेव्हा तर वातावरण अधिकच भारावून गेले होते. वाखरीच्या शेवटच्या रिंगणानंतर या पालख्यांनी पंढरपुरात प्रवेश केला. स्थानिक नागरिकांनी आणि प्रशासनाने अत्यंत भक्तिभावाने या पालख्यांचे आणि वारकऱ्यांचे स्वागत केले.
भक्तीचा महापूर आणि प्रशासनाची सज्जता
पंढरपूरमध्ये दाखल झालेल्या १५ ते २० लाख भाविकांच्या या महासागराला सामावून घेण्यासाठी प्रशासनही सज्ज झाले आहे. चंद्रभागा नदीच्या काठावर स्नान करण्यासाठी भाविकांनी मोठी गर्दी केली आहे. सुरक्षेसाठी आणि सोयीसुविधांसाठी जय्यत तयारी करण्यात आली आहे. ठिकठिकाणी मदत केंद्रे, आरोग्य तपासणी शिबिरे आणि अन्नछत्रे उभारण्यात आली आहेत. कोणताही अनुचित प्रकार घडू नये यासाठी पोलीस दलाचा मोठा फौजफाटा तैनात आहे.
आज दशमीच्या दिवसापासूनच भाविकांनी दर्शनाच्या रांगा लावल्या आहेत. कित्येक तास रांगेत उभे राहून, आपल्या आराध्याचे, त्या विटेवरच्या सावळ्या परब्रह्माचे दर्शन घेण्यासाठी प्रत्येकजण आतुर आहे. या दर्शनाच्या ओढीचे वर्णन संत तुकाराम महाराज आपल्या अभंगात किती समर्पकपणे करतात: “सुंदर ते ध्यान उभे विटेवरी | कर कटावरी ठेवोनिया ||” हे सुंदर रूप डोळ्यात साठवून घेण्यासाठीच हा सगळा अट्टहास आहे.
अवघे गर्जे पंढरपूर…
आज आणि उद्या पंढरपूरमध्ये फक्त आणि फक्त विठ्ठल नामाचा गजर ऐकू येत आहे. भजन, कीर्तन, भारुड आणि हरिनामाच्या गजराने संपूर्ण पंढरी नादमय झाली आहे. चंद्रभागेच्या वाळवंटात एकत्र जमून, एकमेकांच्या सुखदुःखात समरस होऊन, केवळ विठ्ठलभक्तीत तल्लीन झालेले हे वारकरी म्हणजे एकतेचे आणि समतेचे अद्वितीय दर्शन घडवतात. इथे कोणी लहान नाही, कोणी मोठा नाही; कोणी गरीब नाही, कोणी श्रीमंत नाही. सगळे आहेत फक्त ‘वारकरी’ आणि त्यांची एकच ओळख आहे – ‘विठ्ठलाचे भक्त’. संत तुकारामांच्या शब्दांत सांगायचे तर: “अवघे गर्जे पंढरपूर | चालला नामाचा गजर ||”
या ओळी आज पंढरपुरात जिवंत झाल्या आहेत. टाळ-मृदुंगाचा गजर आणि ‘जय हरी विठ्ठल’चा घोष आसमंतात भरून राहिला आहे. उद्या पहाटे राज्याचे मुख्यमंत्री आणि त्यांच्या पत्नीच्या हस्ते विठ्ठल-रुक्मिणीची शासकीय महापूजा होईल आणि त्यानंतर आषाढी एकादशीच्या या महान सोहळ्याला खऱ्या अर्थाने सुरुवात होईल. पण भक्तांसाठी तर भेटीचा क्षण आजपासूनच सुरू झाला आहे. कारण त्यांचा विठ्ठल केवळ मंदिरात नाही, तर तो प्रत्येक वारकऱ्याच्या मनात आणि पंढरीच्या कणाकणात वसलेला आहे. हा भक्तीचा महापूर आणि श्रद्धेचा हा अथांग सागर पाहून कोणाचेही मन भक्तिभावाने ओथंबून आल्याशिवाय राहणार नाही, हे निश्चित.
