बारामती/धाराशिव: राज्याच्या राजकारणातून एक सर्वात मोठी आणि ऐतिहासिक बातमी समोर येत आहे. उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या अकाली निधनानंतर राष्ट्रवादी काँग्रेसची धुरा नेमकी कोणाच्या खांद्यावर जाणार, या चर्चांना आता पूर्णविराम मिळाला आहे. अजितदादांचा राजकीय वारसा आता त्यांच्या पत्नी सुनेत्रा वहिनी पवार चालवणार असून, त्या राष्ट्रवादीच्या राष्ट्रीय अध्यक्षपदी विराजमान होणार आहेत. इतकेच नव्हे तर, महाराष्ट्राच्या पहिल्या महिला उपमुख्यमंत्री होण्याचा बहुमानही त्यांना मिळणार आहे.
तेरच्या मातीतील लेक, राज्याच्या राजकारणात ‘फर्स्ट लेडी’
सुनेत्रा वहिनींचा प्रवास धाराशिव जिल्ह्यातील तेर या ऐतिहासिक गावातून सुरू झाला. माजी मंत्री डॉ. पदमसिंह पाटील यांच्या भगिनी असलेल्या सुनेत्राताईंचे प्राथमिक शिक्षण तेरच्या जिल्हा परिषद शाळेत झाले. त्यानंतर छत्रपती संभाजीनगरमधील नामांकित एस.बी. महाविद्यालयातून त्यांनी बी.कॉम पर्यंतचे शिक्षण पूर्ण केले. १९८५ मध्ये त्या पवार कुटुंबाच्या सून झाल्या आणि तेव्हापासून त्यांनी बारामतीच्या सामाजिक कार्यात स्वतःचा वेगळा ठसा उमटवला आहे.
महत्वाचे धागेदोरे:
-
ऐतिहासिक निर्णय: राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या अध्यक्षपदी सुनेत्रा पवार यांची अधिकृत घोषणा.
-
नवा इतिहास: महाराष्ट्राला मिळणार पहिल्या महिला उपमुख्यमंत्री.
-
कौटुंबिक पार्श्वभूमी: धाराशिवच्या तेर गावच्या रहिवासी; राजकीय वारसा असलेल्या पाटील कुटुंबातील कन्या.
अजितदादांच्या निधनामुळे निर्माण झालेली पोकळी भरून काढणे हे मोठे आव्हान असले, तरी सुनेत्राताईंच्या अनुभवामुळे राष्ट्रवादीला नवी उभारी मिळेल, अशी शक्यता राजकीय वर्तुळात वर्तवली जात आहे. आता ‘वहिनीं’चा हा राजकीय प्रवास महाराष्ट्राच्या राजकारणाला कोणती नवी दिशा देतो, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
सुनेत्राताई पवार यांचा प्रवास केवळ एका राजकीय नेत्याच्या पत्नीपुरता मर्यादित नसून, त्यांनी सामाजिक, पर्यावरणीय आणि महिला सक्षमीकरणाच्या क्षेत्रात स्वतःचे असे स्वतंत्र आणि भरीव काम उभे केले आहे. त्यांच्या कार्याचा हा थोडक्यात आढावा:
१. पर्यावरणीय कार्य (Environmental Forum of India)
सुनेत्राताईंनी २०१० मध्ये ‘एन्व्हायर्नमेंटल फोरम ऑफ इंडिया’ (Environmental Forum of India) या स्वयंसेवी संस्थेची स्थापना केली. या माध्यमातून त्यांनी पर्यावरणाबाबत मोठी चळवळ उभी केली आहे.
-
उद्दिष्ट: पर्यावरण संवर्धन, सेंद्रिय शेती आणि देशी वृक्षांची लागवड.
-
उपक्रम: वृक्षारोपण मोहीम, जलसंधारण आणि प्रदूषणमुक्त पर्यावरणासाठी जनजागृती. या कामासाठी त्यांना ‘ग्रीन वॉरियर’ (Green Warrior) सारख्या पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे.
२. काटेवाडी ‘इको व्हिलेज’ (Katewadi Eco-Village Model)
त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली बारामती तालुक्यातील काटेवाडी गावाने कात टाकली आणि ‘निर्मल ग्राम’ तसेच ‘इको व्हिलेज’ म्हणून नावलौकिक मिळवला.
-
गावात भूमिगत गटार योजना, सौरऊर्जेचे दिवे आणि कचरा व्यवस्थापनाचे आधुनिक प्रकल्प राबवले.
-
या मॉडेलमुळे काटेवाडी हे महाराष्ट्रातील इतर गावांसाठी विकासाचे एक उत्तम उदाहरण बनले आहे.
३. महिला सक्षमीकरण (Baramati Hi-Tech Textile Park)
ग्रामीण भागातील महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी सुनेत्राताईंनी २००६ मध्ये बारामती हाय-टेक टेक्स्टाईल पार्कची धुरा सांभाळली.
-
रोजगार: या टेक्स्टाईल पार्कमध्ये हजारो महिलांना (सुमारे १५,००० पेक्षा जास्त) थेट रोजगार मिळाला आहे.
-
महिलांना केवळ कामगार न बनवता त्यांना स्वावलंबी बनवणे, हे या पार्कचे मुख्य उद्दिष्ट राहिले आहे.
४. शैक्षणिक योगदान (Vidya Pratishthan)
त्या विद्या प्रतिष्ठान (Vidya Pratishthan) या नामांकित शिक्षण संस्थेच्या विश्वस्त (Trustee) म्हणून काम पाहतात. ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना दर्जेदार शिक्षण मिळावे आणि त्यांच्यात आधुनिक कौशल्ये विकसित व्हावीत, यासाठी त्या सातत्याने प्रयत्नशील असतात.
५. राजकीय वाटचाल
समाजकारणाकडून आता त्या सक्रिय राजकारणात मोठ्या भूमिकेत शिरल्या आहेत.
-
यापूर्वी त्यांनी राज्यसभेच्या खासदार म्हणून काम पाहिले आहे.
-
सध्याच्या बदलांनंतर, राज्याच्या उपमुख्यमंत्री म्हणून त्या नवीन जबाबदारी स्वीकारत आहेत, ज्यामुळे त्यांचा हा सामाजिक सेवेचा अनुभव आता राज्याच्या धोरणनिर्मितीमध्ये उपयोगी ठरणार आहे.
थोडक्यात सांगायचे तर, ‘समाजकारण ते राजकारण’ हा सुनेत्राताईंचा प्रवास महिलांसाठी अत्यंत प्रेरणादायी आहे.
