महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीचा बिगुल जोरात वाजलाय. राज्यातली प्रत्येक गल्ली-बोळात प्रचाराची रणधुमाळी सुरू झाली आहे. सगळे पक्ष आपापल्या पद्धतीने मतदारांना खुणावताहेत, पण खरी गंमत होतेय ती घराघरात. यंदाची निवडणूक ही एक पॉलिटिकल सर्कस आहे, ज्यात एकाच घरात वेगवेगळ्या पक्षांचे झेंडे लावले जात आहेत. महाराष्ट्रातल्या निवडणुकीत सध्या अशी काही परिस्थिती निर्माण झाली आहे की, राजकीय पक्षांनी मतदारसंघ वाटून घेतलेले आहेत, पण घराघरातल्या लोकांनी पक्षाची तटबंदी मोडली आहे.
पाटील घराणं हे एका गावातलं सध्या सर्वांत चर्चेचं केंद्र बनलं आहे. काकांच्या बाजूला शिवसेना (एकनाथ शिंदे गट) तर पुतण्याच्या बाजूला शिवसेना (उद्धव ठाकरे गट). गावातल्या मंडळींना हे दृश्य पाहून डोकं खरचटायचं बाकी राहिलं आहे. सकाळी गल्लीत काका आणि पुतण्या प्रचाराच्या गाड्या घेऊन समोरासमोर उभे राहिले की गावकऱ्यांना वाटतं, आता हाणामारी झाली की काय! पण काका माईकवरून ओरडतात, “हे गाबडं तुमच्यासमोर फक्त पाटलाचं प्रतिनिधित्व करणारे आहेत, तुम्ही बघा कोण हवंय!” तर पुतण्या ताबडतोब माईकवर घसरतो, “काका आता जुने झालेत, नवीन विचार पाहिजे!”
गावातल्या माणसांना तर वाटायला लागलंय की काकांच्या आणि पुतण्यांच्या समर्थकांमध्ये एखादा फुटबॉल सामना चालू आहे. “बघा, बघा! आता काका डाव्या कोपऱ्यातून आक्रमण करतात… पुतण्या डावीकडे बचाव करतो!” असा प्रेक्षकांचा जल्लोष असतो. दोघंही आपल्या घराच्या गच्चीवरून प्रचार सुरू करतात, पण प्रत्यक्षात काका आणि पुतण्या घरी एकाच जेवणाच्या ताटात बसून “उद्या काय नवा प्रोग्राम?” यावर चर्चा करतात. घराच्या बाहेर मात्र सगळं संघर्षाचं नाटक रंगतंय.
राजकारणाचे आणखी एक झगडणारे म्हणजे देशमुख कुटुंब. देशमुख वडील खासदार, तर मुलगा विधानसभा निवडणुकीसाठी सज्ज. दोघांचे विचार तर एकाच पक्षातले, पण सध्या प्रचाराच्या रणांगणात उतरले की एकमेकांना बोलणं बंद! मुलगा विचारतो, “बाबा, तुम्ही आधी खासदारकीत किती कामं केली?” वडील म्हणतात, “तुझा प्रचार जमतोय की नाही, ते बघ!” सगळं घर एकदम वेगळं झालं आहे, म्हणजे एकाच घरात दोन फॉर्म्युला. गावातल्या मंडळींनी आता नवऱ्या-बायकोच्या राजकारणाच्या गप्पांवर चर्चा सुरू केलीय, पण घरातलं गुपित असं की, घरी सगळे एकत्र बसून चहा पितात.
हेच काय, तिसरी आघाडी देखील जबरदस्त मनोरंजन देत आहे. बच्चू कडू, राजू शेट्टी आणि छत्रपती संभाजीराजे यांच्या आघाडीची चर्चा गावात रंगत आहे. गावकऱ्यांच्या भाषेत, “यांचा प्रचार म्हणजे भाऊ, सिनेमा लागल्यासारखा आहे!” बच्चू कडूंचं भाषण सुरू झालं की गावातले तरुण म्हणतात, “आजचा शो थोडा जोरातच आहे.” यात सगळ्यात जास्त मजा येते ती म्हणजे राज ठाकरे आणि प्रकाश आंबेडकर यांच्या ‘एकला चलो’ योजनेत. त्यांना बघून गावकरी म्हणतात, “आम्ही ठरवलं आहे, यांनी आमच्या गल्लीत येऊन काय करायचं ते त्यांचं!”
निवडणूक प्रचाराच्या धामधुमीत सर्वांत रंगीत तमाशा लागलाय तो घराणेशाहीचा. ज्याचं उदाहरण म्हणजे पाटील आणि देशमुख कुटुंबं. यंदा मात्र घराघरांत राजकारण फुलून आलं आहे. अनेक कुटुंबात असे वडील, मुलं, काका, पुतणे, नवरा, बायको – सगळे राजकीय भूमिकेत उभे आहेत.
आणि ज्या मतदारसंघात वडील खासदार आणि मुलगा आमदारकीसाठी उतरला आहे, तिथं गावकरी गमतीत म्हणतात, “हे काही नाही, एकाच घरात लोकं पाच-पाच जनांना निवडून देणार आहेत!” असं ऐकून सगळा गाव हसायला लागतो, पण राजकारणातील गोंधळ किती मोठा आहे, हे मात्र कुणाचं लक्षात येत नाही.
तिसऱ्या आघाडीतही ताणाचं वातावरण आहे. उमेदवार एकमेकांना दूर टाळतात, पण मतदारांना अजूनही कळत नाही की या सगळ्या आघाड्यांमध्ये कुठल्या पक्षाचं सर्कस चालू आहे. यात गावकरीसुद्धा ताणलेले आहेत. एक वयोवृद्ध मतदार गोंधळलेला चेहरा घेऊन म्हणतो, “राजकारण सध्या घराघरात शिरलंय, पण आम्हाला कोणी प्रामाणिक उमेदवार दाखवा तर बघू!”
सगळ्या पक्षांनी आणि कुटुंबांनी मिळून महाराष्ट्रातील निवडणुकीला एक नवीन रंग दिला आहे – कुटुंबीयांचा राजकीय तमाशा!
महाराष्ट्राच्या या निवडणुकीत फक्त मतदार गोंधळात आहेत, “हे लोक आमचं भवितव्य ठरवणार आहेत की एकमेकांशी भांडणार आहेत?”
– बोरूबहाद्दर
