तुळजापूर शहराला नळदुर्ग येथील बोरी धरणातून पाणीपुरवठा केला जातो. मात्र, सुमारे ८० लाख रुपयांची थकबाकी असल्याने जलसंपदा विभागाने तुळजापूर शहराला पाणी पुरवठा करणाऱ्या जॅकवेलला सील ठोकले आहे. त्यामुळे गेल्या दोन दिवसांपासून शहराचा पाणीपुरवठा ठप्प झाला आहे.
नळदुर्गच्या बोरी धरणातून तुळजापूरला पाणी पोहोचण्यासाठी सुमारे ३५ किलोमीटरचे अंतर कापावे लागते. पाणी उपसा करण्यासाठी तुळजापूर नगरपालिकेला पाटबंधारे सिंचन विभागाकडे नियमित पाणीपट्टी भरावी लागते. मात्र, मोठ्या थकबाकीमुळे आता पाणीपुरवठा थांबला आहे.
शाखा अधिकारी, सिंचन शाखा क्रमांक २७, नळदुर्ग यांनी सील ठोकल्यानंतर तुळजापूर नगरपालिकेने १० लाख रुपयांचा चेक दिला आहे, मात्र हा चेक जलसंपदा विभागाच्या समाधानासाठी पुरेसा ठरेल का, याबाबत संभ्रम आहे. त्यामुळे तुळजापूरकरांवर मोठे पाणी संकट ओढवले असून, लवकर तोडगा निघाला नाही तर जनतेचा रोष नगरपालिकेला सहन करावा लागेल, असे चित्र आहे.
जॅकवेल म्हणजे काय?
जॅकवेल (Jackwell) हा पाणी उपसा प्रणालीतील एक महत्त्वाचा घटक आहे. तो मुख्यतः नदी, धरण, तलाव किंवा जलाशयाच्या काठावर उभारलेला एक खोल टाकी (संकलन कूप) असतो, ज्यामध्ये पाणी साठवले जाते आणि नंतर ते पंपाच्या मदतीने जलवाहिनीमार्गे पुढे पाठवले जाते.
जॅकवेलचे कार्यप्रणाली:
- पाणी संकलन: जॅकवेलमध्ये जलस्रोत (नदी, धरण, तलाव) मधून गुरुत्वाकर्षणाच्या किंवा पाईपच्या साहाय्याने पाणी जमा होते.
- गाळ टाकणे: मोठे कण किंवा गाळ जॅकवेलमध्ये साचून राहतो, त्यामुळे पुढील शुद्धिकरण प्रक्रिया सुलभ होते.
- पंपिंग: जॅकवेलमधील पाणी पंपाच्या साहाय्याने वॉटर ट्रीटमेंट प्लांट किंवा थेट जलवाहिन्यांमध्ये पाठवले जाते.
तुळजापूरच्या संदर्भात जॅकवेल:
तुळजापूर शहराला नळदुर्ग येथील बोरी धरणातून पाणीपुरवठा केला जातो. या ठिकाणी जॅकवेल बसवले असून त्याद्वारे पाणी उपसा करून तुळजापूरला वाहून नेले जाते. मात्र, ८० लाख रुपये थकबाकीमुळे जलसंपदा विभागाने या जॅकवेलला सील ठोकले आहे, त्यामुळे पाणीपुरवठा बंद झाला आहे.
जॅकवेल महत्त्वाचा का आहे?
- शहर व गावांना पाणीपुरवठ्याचा मुख्य स्रोत असतो.
- पाणी उपसा, गाळ वेगळा करणे आणि योग्य दाबाने पुढे पाठवणे यासाठी महत्त्वाची भूमिका बजावतो.
- सुधारित जल व्यवस्थापनासाठी जॅकवेल आवश्यक असतो.
यामुळे जॅकवेल सील केल्यास शहराचा संपूर्ण पाणीपुरवठा ठप्प होऊ शकतो, जसे की तुळजापूरमध्ये सध्या घडले आहे.
