दिल्ली विधानसभेच्या निकालांनी एक नवा राजकीय परिघ स्पष्ट केला आहे. भारतीय जनता पक्षाने 48 जागांवर विजय मिळवून स्पष्ट बहुमत मिळवले आहे, तर आम आदमी पक्ष फक्त 22 जागांवरच थांबला. काँग्रेसचा खाताही उघडला नाही, हे त्यांच्या राजकीय अस्तित्वावर मोठे प्रश्नचिन्ह लावणारे ठरते.
भाजपचा उदय: मोदी ब्रँड आणि हिंदुत्वाचा प्रभाव?
भाजपचा हा विजय आश्चर्यकारक नाही, कारण गेल्या काही वर्षांत नरेंद्र मोदी आणि अमित शहा यांनी दिल्लीत हिंदुत्वाचा प्रभाव वाढवण्याचा प्रयत्न केला होता. राम मंदिराच्या उद्घाटनानंतर हिंदू मतदारांचा ओढा भाजपकडे वाढला आहे, असे दिसते. त्याशिवाय, दिल्लीतील बांगलादेशी आणि रोहिंग्या मुसलमानांविरोधात भाजपने सातत्याने भूमिका घेतली आहे, जी त्यांच्या मतपेढीसाठी फायद्याची ठरली.
भाजपने या निवडणुकीत अरविंद केजरीवाल यांच्यावर जोरदार हल्ले केले. भ्रष्टाचार, ‘आप’च्या मंत्र्यांवरील आरोप, केजरीवाल यांच्या अटकेनंतर पक्षातील अस्थिरता आणि त्यांच्या नेतृत्वावर वाढलेले प्रश्न हे घटक भाजपच्या विजयाला पूरक ठरले. विशेषतः, मनीष सिसोदिया आणि सत्येंद्र जैन यांच्या अटकेनंतर ‘आप’चा प्रभाव कमी झाला होता.
आपचा घसरलेला जनाधार: अटक, भ्रष्टाचार आणि गोंधळलेली रणनीती
2015 मध्ये दिल्लीतील लोकांनी आम आदमी पक्षाला मोठा पाठिंबा दिला होता, पण या वेळी मात्र त्यांची संख्या अर्ध्यावर आली. केजरीवाल यांची जनतेशी असलेली नाळ हळूहळू तुटत चालली आहे. लोकांना आपच्या फुकट योजनांचा फायदा झाला, पण प्रशासनातील घोटाळे, मुख्यमंत्री व नेत्यांवर झालेले आरोप आणि त्यांच्या अटकेनंतर ‘आप’कडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलला.
आपच्या मोफत विजेच्या आणि पाण्याच्या योजनांना सुरुवातीला मोठा प्रतिसाद मिळाला, पण आर्थिकदृष्ट्या त्या किती टिकू शकतात, हा प्रश्न मतदारांनाही पडू लागला. शिवाय, पंजाबमध्ये ‘आप’ सरकारचा कारभार अपेक्षेपेक्षा कमी यशस्वी ठरल्याने त्याचा परिणाम दिल्लीच्या निवडणुकीवरही झाला असावा.
काँग्रेसचा शून्यावर घसरणे: अस्तित्वाची लढाई संपली?
काँग्रेससाठी हा निकाल धक्कादायक नाही, कारण पक्ष गेल्या काही निवडणुकांपासून दिल्लीमध्ये अप्रासंगिक ठरत चालला आहे. शीला दीक्षित यांच्यानंतर काँग्रेसला प्रभावी नेतृत्व मिळाले नाही. दिल्लीत काँग्रेसच्या प्रचारात उत्साह दिसला नाही, आणि मतदारांनी त्यांच्याकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष केले.
दिल्लीच्या निकालांचा राष्ट्रीय राजकारणावर परिणाम?
या निकालांचा देशाच्या राजकारणावरही मोठा प्रभाव पडू शकतो. भाजपच्या विजयामुळे 2029 च्या लोकसभा निवडणुकीपूर्वी त्यांचा आत्मविश्वास वाढेल. अरविंद केजरीवाल यांची राष्ट्रीय पातळीवर उभी राहण्याची इच्छा हा मोठा फसवा डाव ठरला आहे.
दिल्लीचा हा जनादेश काय सांगतो?
दिल्लीच्या निवडणुकीत मतदारांनी स्पष्ट संदेश दिला आहे – स्थिर सरकार, राष्ट्रीय नेतृत्व आणि हिंदुत्वाच्या अजेंडाला प्राधान्य दिले आहे. केजरीवाल यांना पुन्हा एकदा आत्मपरीक्षण करावे लागेल, तर काँग्रेसने आता तरी नव्या नेतृत्वाचा विचार करायला हवा. भाजपने विजय मिळवला असला तरी दिल्लीतल्या स्थानिक समस्यांवर उत्तरं मिळवावी लागतील.
दिल्लीने निवड केलेली दिशा संपूर्ण देशाच्या राजकीय भविष्यासाठी निर्णायक ठरू शकते.
