येरमाळा – धाराशिव जिल्ह्यातील वाशी तालुक्यातील तेरखेडा हे गाव फटाका निर्मितीसाठी ‘मराठवाड्याची शिवकाशी’ म्हणून ओळखले जाते. मात्र, येथील फटाका उद्योगाची सुरक्षितता आणि स्फोटकांच्या वापराबाबत आता अत्यंत गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. उत्तर प्रदेशातील बिजनौर पोलिसांनी जप्त केलेल्या मोठ्या प्रमाणातील स्फोटक साहित्य व काडतुसांचे धागेदोरे थेट तेरखेड्यापर्यंत पोहोचल्याचे तपासात समोर आले असून, यामुळे स्थानिक फटाका उद्योग संशयाच्या भोवऱ्यात सापडला आहे.
बिजनौर पोलिसांच्या तपासाने वाढवले गूढ
बिजनौर पोलिसांनी केलेल्या कारवाईत सुतळी बॉम्ब तयार करण्यासाठी लागणाऱ्या प्रमाणापेक्षा कितीतरी पटीने अधिक स्फोटक साहित्याचा पुरवठा झाल्याची प्राथमिक माहिती उघड झाली आहे. यामध्ये सल्फर आणि ॲल्युमिनियम नायट्रेट यांसारख्या घातक रसायनांच्या पुरवठ्याची माहितीही तपास यंत्रणांच्या हाती लागली आहे. या प्रकरणाची थेट लिंक तेरखेड्यातील कारखान्यांशी जोडली गेल्याने, येथे नेमका किती स्फोटक साठा केला जातो, त्याचा वापर केवळ फटाक्यांसाठीच होतो का आणि त्याची नोंद व परवानग्या वैध आहेत का, असे प्रश्न निर्माण झाले आहेत.
स्फोटक साठ्याची फेरतपासणी होणार का?
तेरखेड्यात फटाके तयार करणारे अनेक कारखाने आणि त्यांना पूरक व्यवसाय कार्यरत आहेत. नियमानुसार स्फोटक पदार्थांची खरेदी, वाहतूक, साठवणूक आणि वापर यावर महसूल व पोलीस प्रशासनाचे सातत्याने नियंत्रण असणे बंधनकारक आहे.
-
तपासणीवर प्रश्नचिन्ह: स्थानिक नागरिकांच्या म्हणण्यानुसार, प्रशासनाकडून अशा कारखान्यांची नियमित व काटेकोर तपासणी केली जात नाही.
-
साठ्याबाबत संशय: अधिकृत परवानगीव्यतिरिक्त इतर कोणत्याही घातक साहित्याचा साठा किंवा वापर येथे केला जात नाही ना, याविषयी स्थानिक पातळीवर संशय व्यक्त केला जात आहे.
-
आर्थिक हितसंबंधांचे आरोप: काही स्थानिकांनी यंत्रणांचे फटाका उद्योग समूहांशी आर्थिक हितसंबंध असल्याचा संशय व्यक्त केला असला, तरी या आरोपांना अद्याप स्वतंत्र अधिकृत पुष्टी मिळालेली नाही.
उत्तर प्रदेश पोलिसांचा तपास तेरखेड्यापर्यंत पोहोचल्याने, संबंधित कारखान्यांचे परवाने, साठा नोंदवही, खरेदी-विक्रीची जीएसटी बिले आणि वाहतूक परवान्यांची सखोल तपासणी प्रशासनाने पारदर्शकपणे करावी, अशी मागणी जोर धरू लागली आहे.
पोलिसांकडून प्रतिसाद नाही
या संपूर्ण प्रकरणाबाबत आणि तेरखेडा फटाका उद्योगातील संशयित व्यवहारांविषयी येरमाळा पोलीस ठाण्याचे सहायक पोलीस निरीक्षक (सपोनि) यशवंत घोडके यांची भूमिका जाणून घेण्यासाठी त्यांच्याशी संपर्क साधण्याचा प्रयत्न केला असता, त्यांनी दोन-तीन वेळा फोन करूनही प्रतिसाद दिला नाही.
नागरिकांचा सवाल: उलाढालीपेक्षा सुरक्षितता महत्त्वाची नाही का?
“फटाका उद्योगाची आर्थिक उलाढाल हजारो कोटी रुपयांची असली, तरी केवळ त्या कारणावरून सुरक्षेच्या नियमांकडे दुर्लक्ष होता कामा नये. उद्योगाला संरक्षण देण्यापेक्षा त्याची सुरक्षितता आणि कायदेशीरता तपासणे अधिक महत्त्वाचे आहे,” अशी स्पष्ट भूमिका स्थानिक नागरिकांनी घेतली आहे. आता या प्रकरणाची स्वतंत्र चौकशी होणार का, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
