तुळजाभवानी मंदिरात नियमांचे उल्लंघन: पुजाऱ्यावर ५ वर्षे प्रवेशबंदी, सुरक्षा कंपनीला एक लाखाचा दंड

तुळजापूर : श्री तुळजाभवानी मातेची झीज रोखण्यासाठी पुरातत्त्व विभागाने घालून दिलेल्या नियमांचे उल्लंघन करत, मंगळवारी (दि. २१) सकाळी मातेची सहावी सिंहासन पूजा घातल्याचा धक्कादायक प्रकार उघडकीस आला आहे. या प्रकरणी मंदिर संस्थानाने कठोर पावले उचलत, संबंधित पुजाऱ्याला ५ वर्षे मंदिर प्रवेशबंदी केली आहे. तसेच, या अक्षम्य सुरक्षेतील हलगर्जीपणाबद्दल खासगी सुरक्षा रक्षक कंपनीला तब्बल एक लाख रुपयांचा दंड ठोठावण्यात आला आहे.

सुरक्षा निरीक्षक, सहायक सुरक्षा निरीक्षक आणि धार्मिक व्यवस्थापक अशा अनेक अधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीत हा प्रकार घडल्याने मंदिर संस्थानाच्या सुरक्षा व्यवस्थेवरच गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

नेमका प्रकार काय?

तुळजाभवानी मातेच्या मूर्तीची झीज होऊ नये, यासाठी पुरातत्त्व विभागाने काही कडक निर्बंध घातले आहेत. त्यानुसार, दररोज केवळ ७ सिंहासन पूजा (सकाळी ५ आणि सायंकाळी २) करण्याची परवानगी आहे. गेल्या अनेक वर्षांपासून या नियमाचे काटेकोर पालन केले जात होते.

मात्र, मंगळवारी सकाळी धर्मदाय आयुक्तांच्या आदेशाला हरताळ फासत, पाच ऐवजी सहावी सिंहासन पूजा पार पडली. विशेष म्हणजे, यावेळी मंदिरात ३ सुरक्षा निरीक्षक, ३ सहायक सुरक्षा निरीक्षक आणि ३ धार्मिक व्यवस्थापक उपस्थित होते. या सुरक्षा यंत्रणेतील त्रुटींमुळेच हा गैरप्रकार घडल्याचे स्पष्ट झाले आहे.

कारवाईचा बडगा

या गंभीर प्रकारानंतर मंदिर संस्थानाने तातडीने कठोर कारवाई केली आहे:

• पुजाऱ्यावर कारवाई: नियमांचे उल्लंघन करून पूजा घालणाऱ्या संबंधित पुजारी अभिजित कुतवळ यांच्यावर गुन्हा दाखल करण्यात आला असून, त्याला ५ वर्षे मंदिर प्रवेशबंदी करण्यात आली आहे.

• सुरक्षा कंपनीला दंड: सुरक्षेत कसूर केल्याप्रकरणी संबंधित खासगी सुरक्षा कंपनीला १ लाख रुपयांचा दंड ठोठावण्यात आला आहे.

• अधिकाऱ्यांना नोटीस: सुरक्षारक्षकांकडून या प्रकरणाचा लेखी खुलासा मागवण्यात आला असून, त्यानंतर त्यांच्यावरही कारवाई केली जाणार असल्याची माहिती मंदिर संस्थानाच्या व्यवस्थापक तथा तहसीलदार माया माने यांनी दिली.

पुरातत्त्व विभागाच्या सूचना काय आहेत?

मूर्तीची झीज रोखण्यासाठी पुरातत्त्व विभागाने सुचवलेल्या प्रमुख उपाययोजना:

• शुद्ध हळदीचे कुंकू आणि दही वापरणे.

• मूर्तीसाठी मऊ ब्रश आणि मऊ कापडाचाच वापर करणे.

• अभिषेक पूजेवेळी मूर्तीवर आणि मूर्तीच्या पायावर चांदीचे आवरण घालणे.

• अभिषेक आणि सिंहासन पूजेच्या संख्येवर मर्यादा घालणे.

सिंहासन पूजेचे नियम आणि ‘इन्साईड स्टोरी’

• ऑनलाइन बुकिंग सक्तीचे: सिंहासन पूजेसाठी ऑनलाइन बुकिंग अनिवार्य असून, सध्या यासाठी २-२ महिन्यांचे ‘वेटिंग’ आहे.

• शुल्क: एका पूजेसाठी मंदिर संस्थानाकडून १००० रुपये आकारले जातात.

• ‘मॅनेज’ केल्याचा संशय: अभिषेक पूजेच्या रांगेतील अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांना ‘मॅनेज’ करून ही सहावी पूजा पार पाडल्याचा संशय व्यक्त केला जात आहे. ठरलेल्या मर्यादेपेक्षा एक पूजा जास्त झाल्याचे लक्षात येताच अधिकाऱ्यांचे धाबे दणाणले.

या प्रकारामुळे मंदिर व्यवस्थापनात मोठी खळबळ उडाली असून, या प्रकरणाची व्याप्ती आणखी वाढण्याची आणि आणखी काही खुलासे होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.