पुण्यातील स्वारगेट बसस्थानकावर पहाटेच्या प्रहरी घडलेल्या घटनेने माणुसकीला काळीमा फासला आहे. २६ वर्षीय तरुणीवर शिवशाही बसमध्ये झालेला बलात्कार ही केवळ एक घटना नाही, तर प्रशासनाच्या ढिलाईचा, सुरक्षेच्या अपयशाचा आणि समाजातील बेशरम गुन्हेगारी प्रवृत्तींच्या बळकटीचा गंभीर पुरावा आहे.
कुठे आहेत सुरक्षा यंत्रणा?
या प्रकारात सर्वांत संतापजनक बाब म्हणजे स्वारगेटसारख्या महत्त्वाच्या एसटी स्थानकावर सुरक्षेची ठोस व्यवस्था नसल्याचे उघड झाले आहे. तब्बल २३ सुरक्षा रक्षक असतानाही एक सराईत गुन्हेगार निर्भयपणे स्थानकात वावरतो, एका तरुणीला दिशाभूल करून बसमध्ये घेऊन जातो, तिच्यावर अत्याचार करतो आणि पसार होतो. हे रोखण्यासाठी कोणतेही प्रतिबंधक उपाय केले गेले नाहीत, हे राज्यातील सार्वजनिक वाहतूक यंत्रणेचे मोठे अपयश आहे.
पोलिस यंत्रणेचे गोंधळलेले प्रशासन
या घटनेने पोलिस प्रशासनाचाही भोंगळ कारभार समोर आणला आहे. तक्रार दाखल झाल्यानंतरही दोन दिवस आरोपी फरार राहतो, याचा अर्थ काय? स्थानकावर पोलिसांची गस्त केवळ नावापुरती आहे. गुन्हेगारी पार्श्वभूमी असलेल्या लोकांचा ठावठिकाणा तपासण्याची कोणतीही यंत्रणा नाही, हेच यातून स्पष्ट होते. पोलिसांना जर गुन्ह्यांवर नियंत्रण ठेवता येत नसेल, तर नागरिकांनी स्वतःच्या सुरक्षेसाठी कोणावर विश्वास ठेवायचा?
परिवहन यंत्रणेतला ढिसाळपणा
हा गुन्हा झाल्यानंतर परिवहनमंत्री प्रताप सरनाईक यांनी चौकशीचे आदेश दिले. पण चौकशी आणि अहवाल याच्या पुढे प्रशासन नेहमीच गुपचूप प्रकरण दडपण्याचा प्रयत्न करते. आज स्वारगेट बसस्थानक असुरक्षित आहे, उद्या राज्यातील इतर स्थानकांची स्थिती काय? स्थानकांवरील सुरक्षारक्षक केवळ कागदोपत्री आहेत का?
अशी घटना पुन्हा होणार नाही, याची हमी कोण देणार?
या घटनेने अनेक गंभीर प्रश्न निर्माण केले आहेत:
- बसस्थानकात असलेल्या सीसीटीव्हींची स्थिती काय? त्या सर्व कार्यरत आहेत का?
- सुरक्षारक्षक केवळ उपस्थिती दाखवण्यासाठी आहेत का?
- पोलिस गस्त खरंच प्रभावी आहे का, की ती केवळ ‘कागदी वाघ’ आहे?
- आरोपी गुन्हेगार असूनही जामिनावर सुटतो, हे का? आणि तो पुन्हा गुन्हा करण्यास मोकळा असतो, हे कुठल्या न्यायसंस्थेचे अपयश आहे?
सरकार आणि प्रशासनाला जबाबदार धरण्याची वेळ
या प्रकरणी फक्त आरोपीला शिक्षा देऊन चालणार नाही, तर परिवहन विभाग, पोलीस प्रशासन, आणि सुरक्षेशी संबंधित जबाबदार अधिकाऱ्यांना देखील कठोर शिक्षा झाली पाहिजे. स्वारगेटसारख्या मोठ्या स्थानकावर बसगाड्या लॉक न करता सोडल्या जातात, रात्री-पहाटे येथे कुठल्याही प्रकारचे नियंत्रण नसते, हे स्पष्टपणे दाखवते की सार्वजनिक ठिकाणे गुन्हेगारांसाठी मोकळी मैदाने झाली आहेत.
गुन्हेगारांचा निःपात व्हायलाच हवा!
या घटनेतील आरोपी दत्तात्रय गाडे याने आधीही अनेक गुन्हे केले होते, पण तो जामिनावर सुटून मोकाट फिरत होता. अशा नराधमांना कठोरात कठोर शिक्षा झाली पाहिजे. महिलांच्या सुरक्षेच्या बाबतीत कुठलीही तडजोड होऊ शकत नाही. महिलांनी स्वाभिमानाने, निर्भयपणे प्रवास करावा, यासाठी पोलिस प्रशासनाने कठोर उपाययोजना करायला हव्यात.
शासन, पोलीस, आणि समाज—तिन्ही जबाबदार!
शासनाने महिला सुरक्षेसाठी केवळ घोषणा करून चालणार नाहीत, तर त्याची कठोर अंमलबजावणी झाली पाहिजे. पोलीस यंत्रणेला अधिक जबाबदार बनवण्याची गरज आहे. आणि सर्वसामान्य लोकांनीही अशा घटना घडू नयेत यासाठी जागरूक राहिले पाहिजे.
उशिरा जागे होणार का? की आता तरी बदल घडवणार?
स्वारगेट येथे झालेली घटना ही केवळ एका तरुणीवर झालेला अत्याचार नाही, तर संपूर्ण व्यवस्थेवरचा जोरदार चापट आहे. सरकार आणि प्रशासनाने तातडीने जागे होऊन कठोर पावले उचलावीत. अन्यथा असे प्रकार पुन्हा पुन्हा घडत राहतील, आणि आपली यंत्रणा केवळ आगीतून राख उचलणारे नेते आणि अधिकारी यांच्यापुरतीच सीमित राहील.
